Văn Tưởng Niệm Đấng Đại Giác Thế Tôn
VĂN TƯỞNG NIỆM ĐẤNG ĐẠI GIÁC THẾ TÔN
Thuở nhân gian chưa tỏ ở đạo mầu,
Khi cõi thế còn chìm nơi biển khổ
Sinh tử dập dềnh gây sóng dữ,
Luân hồi lẫn quẫn nổi sông mê
Trời đất mịt mờ, chưa phân nẻo sáng
Lòng người u ám, khó thấy nguồn chơn
Khi ấy,
Bốn phương lặng gió,
Vạn loại chờ duyên
Như đi giữa đêm trường mong được ánh đuốc soi đường
Tợ lạc nơi biển cả ước gặp được la bàn định hướng
Chính trong khoảng tịch liêu u trầm ấy,
Bậc Đại giác vì bi nguyền mà hiện thân,
Đấng Nhân từ bởi hạnh nguyện mà giáng thế;
Thắp đèn trí tuệ mở cửa vô sanh
Mưa pháp cam lồ xua vòng nhị kiến
Từ khi, Thánh mẫu ứng mộng điềm lành
Đến lúc, Cung vua mừng niềm khánh hỷ
Ánh sáng chiếu khắp, hương lạ lan xa,
Khu vườn Lâm-tỳ-ni, vô ưu nở hoa
Bồ- tát Tẩt-đạt-đa triển gót
Vừa xuất thế đã vượt ngoài phàm tướng,
Mới chào đời đã hiển lộ thánh nghi
Bước bảy bước mà sen vàng nâng gót,
Nhìn tám phương mà ánh ngọc soi trần
Một tay chỉ trời, biểu hiện chân như vô thượng.
Một tay chỉ đất, tỏ bày tánh giác viên dung.
Lời tuyên vang dội, chấn động càn khôn:
“Thiên thượng thiên hạ, Duy ngã độc tôn”
Vô lượng sanh tử, Ư kim tận hỷ.”
Không phải tôn thân hữu hạn, mà tôn thể giác vô biên
Chẳng phải lập ngã riêng tư, mà hiển tâm bình đẳng.
Thuở thiếu thời, sống nơi cung điện,
Mắt thấy toàn cảnh đẹp,
Tai nghe toàn âm vui
Ngọc ngà chất đống mà lòng không nhiễm,
Ca vũ vây quanh mà chí chẳng lay.
Ngoại cảnh tuy rực rỡ như gấm thêu,
Nội tâm vẫn tịch nhiên tựa hồ lặng
Sống giữa phồn hoa mà không đắm trước
Ở trong dục lạc mà vẫn siêu nhiên.
Thấy hoa nở rồi tàn, hiểu lẽ vô thường,
Nhìn trăng tròn rồi khuyết, ngộ đời biến dịch
Nghe nhạc vui, cảm nỗi buồn sâu
Ngắm cảnh đẹp, biết miền giả hợp.
Càng đủ đầy càng rõ không hoa
Càng vinh hoa càng thấy huyễn tưởng
Ấy chính là:
Mầm giác sớm nảy giữa dòng mê.
Tâm chơn sớm cảm nơi cõi tạm
Một hôm dạo bốn cửa thành, bốn cảnh hiện bày như tiếng chuông cảnh tỉnh:
Thấy người già lưng còng tóc bạc, biết xuân xanh chẳng thể giữ lâu.
Gặp kẻ bệnh thân yếu sắc suy, hay thân này vốn là tạm bợ.
Trông người chết nằm yên bất động, rõ sinh tử chẳng ai tránh khỏi
Gặp Sa-môn dung nghi thanh tịnh, hiểu có con đường vượt thoát trần ai.
Bốn cảnh ấy như bốn lưỡi kiếm chặt đứt mê lầm, như bốn luồng sáng phá tan u
ám; khiến chí xuất trần bừng dậy, khiến nguyện cứu độ phát sinh.
Đêm nọ,
Trăng lạnh canh khuya, gió khẽ lay cành,
Người dứt áo ra đi, chí quyết lìa trần
Bỏ ngai vàng như bỏ giọt sương,
Lìa vợ con như lìa giấc mộng.
Ngựa hí trong đêm, lòng không ngoảnh lại
Người đi muôn dặm, chí chẳng lay dời.
Vì thương muôn loài chìm trong bể khổ,
Nên quyết tìm đường giải thoát.
Một bước xuất ly rền vang thiên cổ,
Một lần rời bỏ ngân vọng nghìn thu.
Sáu năm khổ hạnh, thân gầy da bọc lấy xương; ăn uống đạm bạc, ngủ nghỉ sơ
sài, nếm đủ gió sương, trải cùng cô tịch.
Hình hài tuy tụy, nhưng chí nguyện kiên cường
Thể xác tuy hao mòn, mà đạo tâm vững sáng. Thế rồi quán sát tận cùng, liền biết:
Cực đoan chẳng phải chính đạo,
Ép xác không phải chân tu.
Như dây đàn căng quá thì đứt, chùng quá thì không vang,
Chỉ có trung đạo mới phát ra âm vi diệu.
Liền buông bỏ khổ hạnh, trở về điều hòa sổ tức
Thân tâm an trú, trí tuệ dần khai.
Dưới cội Bồ-đề cổ thụ, bên dòng Ni-liên tịch mặc; đêm dài sâu thẳm, đất trời lặng im.
Ngài ngồi kiết già, thân như núi vững
Tâm như nước lặng; trí sáng như gương, chiếu khắp muôn duyên.
Ma quân dấy động, dục niệm trào dâng
Khi hiện cảnh dữ làm lay ý chí,
Lúc hóa hình đẹp để nhiễu tâm thần.
Nhưng định lực kiên cố, trí tuệ viên minh
Lấy từ bi làm giáp, nên không bị tổn thương;
Dùng trí tuệ làm kiếm, nên phá tan huyễn ảnh.
Đến khi,
Sao mai vừa mọc, ánh sáng bừng tỏa
Vô minh liền dứt, chân lý hiển bày.
Một niệm giác khởi bóng tối tiêu tan
Một lần chứng ngộ đèn thiền rạng chiếu
Từ đây, đạo lớn mở ra, pháp âm vang dội; không riêng an trú tịch tĩnh, mà rộng độ quần sinh.
Bốn mươi chín năm hóa độ, bước chân không nghỉ; khi vào thành thị, lúc đến
thôn quê; gặp người ngu thì dùng lời giản dị, gặp kẻ trí thì nói pháp thâm sâu.
Khi thuyết Tứ diệu đế để chỉ rõ nguyên nhân khổ và con đường diệt khổ,
Lúc giảng Duyên sinh để hiển bày tính tương quan của vạn pháp.
Khi dạy Bát chánh đạo để mở lối tu hành,
Lúc khai phương tiện để tùy căn cơ mà dẫn dắt.
Giáo pháp kinh luật luận như nước cam lồ tưới mát tâm khô,
Đức tuệ bi trí dũng như ánh thái dương phá tan đêm tối.
Người nghe liền tỉnh, kẻ học chóng thông.
Có kẻ buông đao mà thành thiện,
Có người quay đầu thì thấy sáng.
Vua chúa cúi mình kính ngưỡng,
Quan dân dốc chí quy y
Từ một người giác ngộ mà lan ra vô số người tỉnh thức,
Từ một ngọn đèn mà thắp sáng nghìn vạn ánh sáng.
Đến khi duyên độ đã mãn, hạnh nguyện đã tròn;
Ngài an nhiên thị tịch nơi rừng Sa-la,
Tâm không động niệm, sắc chẳng đổi thay.
Không sầu thương mà vẫn bi nguyện
không luyến tiếc mà vẫn từ hòa;
Đến như mây nổi, đi như gió thoảng.
Thân tuy diệt nhưng pháp chẳng diệt,
Hình tuy mất mà đạo vẫn còn.
Như trăng khuất núi ánh còn soi
Như hoa rụng cành mà hương vẫn ngát.
Ôi! Một đời thị hiện, vì đại bi mà đến;
Một kiếp hóa thân, vì đại nguyện mà đi.
Không vì danh hiện, chẳng vì lợi hành.
Chỉ vì chúng sinh mê lầm nên khai đường giác ngộ.
Bởi lẽ muôn loài khổ não nên mở lối giải thoát.
Công đức rộng như hư không không bờ không bến
Ân nghĩa sâu dường biển cả chẳng ngại chẳng ngăn
Người đời nếu biết quay về tự tâm, liền thấy tánh giác vốn đầy đủ.
Kẻ trí nếu hay nương theo chánh pháp, ắt vượt sinh tử đến được bờ an.
Phật chẳng ngoài tâm, tâm chính là Phật.
Đạo không cách thế, thế tức là đạo.
Mê thì muôn dặm xa xôi.
Ngộ thì ngay đây hiện tiền.
Tối thì nghìn năm u ám
Sáng thì chớp mắt quang minh.
Thế mới hay:
Cuộc đời Ngài không chỉ là một trang huyền sử sống mãi với thời gian, mà còn là
con đường thênh thang vượt ngoài vô biên cõi nước…!
Không chỉ là hành trạng của một bậc Thánh nhân, mà là ánh sáng soi chiếu cho muôn kiếp.
Ai biết quay đầu thì bến giác liền hiện.
Ai hay tỉnh thức thì Phật đạo chẳng xa.
Giữa chốn hồng trần bụi bặm, vẫn có thể nở đóa sen thanh tịnh.
Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật
Tu Viện An Lạc, California, 1:30 giờ sáng
Tỳ-kheo Thích Chúc Hiền (Khể thủ kính ghi)
